IZIQULATHO
INOMBOLO YEPHEPHA
Intshayelelo -------------------------------------------------- 1
iNjongo -------------------------------------------------- 2
iNgqiqo-siseko -------------------------------------------------- 2-3
imiThetho-siseko eKhokelayo----------------------------------------------- 4
Isimo ngokusemthethweni -------------------------------------------------- 4
AbaXhasi, amaxwebhu neendleko-------------------------------------------- 5, 6 & 7
UkuFezekiswa kweeNkonzo------------------------------------------------- 7 & 8
Iimeko zokwamkela -------------------------------------------------- 8, 9 &10
Ukugcinwa kweeRekhodi-------------------------------------------------- 11
UkuKhutshwa kwamaxwebhu-------------------------- --------------- 11,12,13,14, 15 & 16
Iimfuneko zabasebenzi abasebenza ixesha elingaphelelanga--------- 16,17 &18
uLungiselelo lweeNtlawulo-------------------------------------------------- 19 & 20
Isilungiso -------------------------------------------------- 20
uLuhlu lweeNkcazelo -------------------------------------------------- 21&22
INTSHAYELELO
Ukuphakamisa ngokulinganayo ukusetyenziswa kweelwimi ezisemthethweni ezili-11;
Ukulungelelanisa ngokulinganayo ukufikelela kwiinkonzo zikarhulumente; ukwazi nolwazi;
Ukuqinisekiswa kokulungiswa kwezo lwimi zesintu zisemthethweni bezingasiwa so ngaphambili;
Ukuphakamisa ulawulo olululo lweelwimi lusenzelwa ulawulo olwaneleyo lwenkonzo karhulumente ukuhlangabezana neemfuno kunye nokulindelwe ngabaxhasi.
Ukuphunyezwa ngokuthe chu kwe-NLPF kuthetha ukuba imfuno yeenkonzo zoguqulo zisuka kwaye zisiya kwiilwimi ezisemthethweni iyakuqhuba isanda. Izikhokelo zeNkqubo ke ngoko zibalulekile ekulawulweni kwenkqubo yoguqulo kunye nokugadwa kokusemdleni wabaxhasi nabaguquli.
Ukudibana namazwe ngamazwe kuzise ukunyuka kwimfuno yoguqulo olusuka luye kwiilwimi zangaphandle. Ngaphandle kokuba uguqulo olunjalo lusebenzela ukuphucula unxibelelwano phakathi koMzantsi Afrika kunye namazwe angaphandle kunye nokuphakamisa ubudlelwane bamazwe ngamazwe. Indlela eyaneleyo yokulawula amaxwebhu kufuneka ke ngoko ibe sendaweni ukuqinisekisa ukuveliswa ngethuba koguqulo olunobulunga.
INJONGO
Injongo engundoqo yezi zikhokelo zenkqubo kukuqinisekisa ukufezekiswa kweenkonzo ezithe rhoqo zikubulunga obuphezulu ukuze kwaneliseke okulindelwe ngabaxhasi, kunye nangaxesha nye, ukuphakamisa umfanekiso wobugcisa kunye nesikhundla sabo bonke abasebenzi ngeelwimi.
Le Nkqubo ijolise ekunikeni izikhokelo ku-
Nokukhutshwa kwamaxwebhu ekhutshelwa uguqulo, ukuhlelwa nokukhangelwa.
Umsebenzi weelwimi wenziwa kumacandelo karhulumente kunye namacandelo abucala, kodwa ngendlela engalawulwayo. Akukho ndlela yokuhlola umgangatho wenkonzo enikwayo, okanye nayiphi na indlela yokulinganisa ukukufunekaka kwabasebenzi ngeelwimi. Ukongeza, akukho ndlela yokukhetha icacileyo nefanayo yokukhetha abaguquli. Ngenxa yoko, inani leengxaki liye lachongwa. Eziye zaquka uguqulo olungekho mgangathweni, ukunqongophala kwezakhono, ukunqongophala kwezakhiwo zokumelana nemfuno, kunye nesikhundla esisezantsi sabasebenzi ngeelwimi.
Ezi zikhokelo zeNkqubo zikwaphatha kwizithethe kunye nemigangatho esezantsi enxulumene noqeqesho, ukwamkelwa kweziqinisekiso kunye nokubhaliswa kwabasebenzi ngeelwimi, ezizo zonke ezibalulekileyo ekulawulweni komsebenzi. Izikhokelo ezibekwe apha zinxulumene kakhulu ngqo neenkonzo zoguqulo, ukuhlelwa nokukhangelwa ezinikwa yi-NLS, kodwa ke zinokusetyenziswa zii-LU ukubeka endaweni imisebenzi elawulwa kakuhle sisakhelo.
IMITHETHO-SISEKO EKHOKELAYO
Le Nkqubo isekelwe kule mithetho-siseko ilandelayo:
Ubuchule bokwazi ulwimi bohlukile kubuchule boguqulo.
Abaguquli kufuneka bazi konke kuqala, kwaye babe nako ukusebenza kwimimandla eyahlukeneyo, kwaye kufuneka babe ziingcali.
Umgangatho ophezulu woguqulo uyimfuneko ukuba ngaba amasebe karhulumente kufuneka anxulumane ngokusebenzayo nabantu abancedayo.
Inkqubo yokuqesha kunye nokusebenzisa abaguquli bexesha abasebenza ixesha elingaphelelanga ixhomekeke ekuvunyweni yiKomiti yeThenda yeSebe.
Le Nkqubo ilawulwa kwaye ixhomekeke kukuhlelwa kwi-
sahluko se-9 seMimiselo yeSebe lezeMali okhutshwe ngokwemiqathango yomThetho woLawulo lweMali kaRhulumente, 1999 (umThetho oyiNombolo yoku-1 ka-1999), onxulumene nemicimbi yezimali jikelele;
iNkqubo ibhekiselele kubo bonke abasebenzi ngeelwimi abaqeshwe ngurhulumente, kuqukwa nabo bakwiSebe lezobuGcisa neNkcubeko;
bonke abaguquli abangasebenzi xesha lipheleleyo abanekontraki karhulumente;
bonke abaxhasi abacela iinkonzo zoguqulo, ukuhlelwa nokukhangelwa kumasebe karhulumente.
ABAXHASI, AMAXWEBHU NEENDLEKO
ABAXHASI
Umsebenzi ongundoqo we-NLS/nee-LU uya kuba kukulungelelanisa unxulumano phakathi kukarhulumente kunye noluntu, kunye naphakathi koMzantsi Afrika kunye namanye amazwe. Abaxhasi abenzelwa uguqulo, uhlelo nokhangelo ngurhulumente ngoko ke iya kuba yiPalamente;
amasebe esizwe karhulumente, kuQukwa ne-Ofisi kaMongameli;
Amaziko oluntu;
Imibutho yomgaqo-siseko/nengekho phantsi korhulumente kodwa exhaswa ngurhulumente;
Amasebe karhulumente amaphondo, ingakumbi ngokuphathelene neelwimi zangaphandle, kunye noonozakuzaku.
AMAXWEBHU AWAMKELELWA UGUQULO, UKUHLELWA NOKUKHANGELWA
imiThetho eQulunqwayo/imiThetho eYilwayo(uqulunqo lwemithetho ecetywayo);
iZaziso kunye neziBhengezo zikaRhulumente;
Amaphepha oGayo ziMvo/neleNgcaciso (abeka inkqubo karhulumente, umzekelo kwimicimbi yezamafa);
I-memoranda (imiThetho equlunqwayo ekhaphayo, i-memoranda yokuqondana phakathi koMzantsi Afrika kunye namanye amazwe, okanye phakathi kwamasebe karhulumente kunye namaqabane oluntu);
iingxelo (umzekelo. Iingxelo zonyaka, iingxelo zeKomishoni yeNkonzo yasebuRhulumenteni, iingxelo zeenkomfa);
iimanyuwali (imiyalelo okanye iincwadi eziqulunqwe ngamasebe esizwe karhulumente kwaye enzelwe ukuba asetyenziswe luluntu jikelele);
Izivumelwano (umzekelo. Izivumelwano zentsebenziswano, izivumelwano zokurhwebelana namazwe ngamazwe).
IINDLEKO
UFEZEKISO LWEENKONZO
iBhunga labasebenzi ngeeLwimi liyakulawula uqeqesho lwabasebenzi ngeelwimi kwaye lilawule ukwamkelwa kunye nobhaliso lwabo.
Amaxwebhu amo yawo ijikelele nje, ezi zithethe zemveliso zilandelayo zinokusetyenziswa njengezikhokelo zemihla yofezekiso:
uGuqulo (kuqukwa nokufunda umsebenzi wakho kwakhona)
Ngokuphakathi ngamagama ali-1 500 ukuya kwi-1 750 (ngamaphepha ama-5 ukuya kumaphepha ama-5,5 anamagama angama-300 nganye) ngosuku;
ukuKhangela
Ngokuphakathi ngamagama angama-2 000 ukuya kumagama angama 2 500 (amaphepha asi-7 ukuya kwasi-8 anamagama angama-300 nganye) ngosuku.
ukuhlelwa
Ngokuphakathi ngamagama angama-3 000 ukuya kwangama-3 300 amaphepha ali-10 ukuya kwali-11 anamagama angama-300
nganye ngosuku.
La maxesha okufezekisa ayakusebenza phantsi kweemeko ezilungileyo. Izinto ezichaphazela ixesha lokufezekisa bubunjani boxwebhu, umgangatho wobuteknikali, ubulunga bekopi engakhutshelwanga, ukufumaneka kwezichazi magama kunye noluhlu lwesigama, izinga lokufaniswa kwesigama kunye nexesha elifunekayo lokwenza uphando. Ixesha elichithwayo kulawulo lobulunga kunye/okanye kwiintlanganiso ezinxulumene noguqulo okanye ukuhlela uxwebhu nalo liyakukuchaphazela ufezekiso.
IIMEKO ZOKWAMKELA
Iimeko zokwamkela izicelo kubaxhasi zingoku kulandelayo:
Xa kukhutshwa uxwebhu, imihla yokuwangenisa ekuxoxwe ngayo phakathi komxhasi, i-NLS/LU kunye nomguquli ongasebenzi xesha lipheleleyo obandakanyekayo kufuneka ikhonjiswe ngawo onke amaxesha.
Izicelo zoguqulo, ukuhlelwa nokukhangelwa mazigunyaziswe ngamagosa aqeshiweyo kumasebe esizwe okanye amaphondo, awemibutho yoluntu kunye namaqumrhu omgaqosiseko.
Amaxwebhu afana nemiThetho eQulunqwayo, imiThetho kunye nemimiselo eye yalungiswa kufuneka ukhatshwe ngamaxwebhu angakhutshelwanga kwaye lonke ukuhlelwa lwemiThetho eQulunqwayo, imiThetho nemimisleo enjalo.
Yonke imithetho kunye nemithetho engaphantsi kufuneka ibe msulwa kubaCebisi ngezomThetho bakaRhulumente ukuze ivunywe phambi kokuba ingeniselwe ukuguqulwa kunye nokuhlela.
Kuphela liphepha elinamagama lokugqibela elenzelwe ukuba lipapashwe okanye lijikeleziswe elinokungeniselwa ukuguqulwa.
Ukuba ngaba akukho nanye kwezi meko ekuhlangatyezwana nazo, amaxwebhu ayakubuyiselwa kumxhasi.
INKQUBO YOKWAMKELWA KWAMAXWEBHU
Indlela yokubhalisa izicelo kufuneka ilandelwe ngokungatshintshiyo kusetyenziswa iikhowudi ekuvunyelwene ngazo. Umzekelo, uxwebhu lunokunikwa isingqinisiso Xho 03/0001/B. U"Xho" ukhombisa ukuba isiXhosa lulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo u-"03" ukhombisa unyakamali, u"0001" ukhombisa inani loxwebhu, kwaye u-"B" ukhombisa uhlobo loxwebhu, kwesi sehlo ke ngumThetho oQulunqwayo.
Ngokudibana neentloko zeenkonzo zoguqulo, INtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye iNtloko ye-LU bayakuxoxa ngomhla wokungeniswa koxwebhu kunye nomxhasi. Iintloko ziyakudibana No(na)sebenzi ngeelwimi obandakanyekayo phambi kokuba baqinisekise ngomhla wokungeniswa koxwebhu. INtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye iNtloko ye-LU, bedibene nomsebenzi wexesha elingaphelelanga, bayawukwenza isigqibo nomsebenzi wexesha elingaphelelanga malunga nomhla wokubuyiswa koxwebhu. Oku kufuneka kuvumele ixesha lokuqinisekiswa kobulunga.
INtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye iNtloko ye-LU iyakuthi ke iwadlulisele kwiintloko zoguqulo amaxwebhu, eyiye ke ibe yimfanelo yazo ukuwathumela kwabo baguquli bangaphakathi babandakanyekayo. Umsebenzi awunakunikwa umguquli ngqo.
Iintloko zoguqulo iya kuba yimfanelo yazo eyokuqinisekisa ukuba abaguquli bagcina ubulunga kwaye bawungenisa ngexesha umsebenzi wabo.
Apho ngaphakathi kunqongophele amandla okuhlangabezana nomhla wokungeniswa koxwebhu, intloko yoguqulo ebandakanyekayo iyakungenisa isicelo kwiNtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye kwi-kwiNtloko ye-LU ukuze uxwebhu lukhutshelwe ngaphandle. Zonke izicelo zokukhutshwa kwamaxwebhu kufuneka zivunywe nguMphathi weCandelo.
UKUGCINWA KWEEREKHODI
zamaxwebhu afunyenweyo ukuba ahlelwe kunye nokuba aguqulwe esuka /esiya kwiilwimi ezisemthethweni;
Amaxwebhu afunyenwe ukuba akhangelwe kuye nokuba aguqulwe esuka/esiya kwiilwimi zangaphandle;
Nabaguquli abasebenza ixesha elingaphelelanga abavunyiweyo.
UKUKHUTSHWA KWAMAXWEBHU
Sakube isigqibo senziwe sokuba makukhutshwe uxwebhu, inkqubo echazwe ngasezantsi kufuneka ilandelwe.
uMphathi weCandelo unokuqesha naliphi na igosa elikufunekakileyo ukuba ligunyazise ukukhutshwa kwezicelo ezingxamisekileyo, umzekelo ezivela kwi-Ofisi kaMongameli, okanye izicelo ezinokuba neempembelelo kunxulumano lwamazwe, xa engekho.
Ngokungqinelana nemimiselo yomThetho woHlelo loPhicotho-ziNcwadi, ka-1992 (umThetho oyiNombolo yama-122 ka-1992), amagosa karhulumente akanakuguqula, alungise okanye akhangele nawaphi na amaxwebhu akhutshelwe ngaphandle ukuze ahlawulwe.
Kunyaka mali ngamnye, abalawuli be-NLS/LU baya kupapasha bemema iithenda kubantu abangasebenzi xesha lipheleleyo zokunikela ngeenkonzo zoguqulo nokuhlela kurhulumente. Ngelixesha ngaphambili abantu abangasebenzi xesha lipheleleyo bebeya kucelwa ukuba baqinisekise ukuba basenomdla na ekunikeleni ngenkonzo zabo. Xa kuvunyiwe, umntu ongasebenzi xesha lipheleleyo ubeya kuhlala engumntu osebenza ixesha elingaphelelanga owamkelweyo kurhulumente de arhoxe, okanye de iinkonzo zipheliswe ngurhulumente ngokungenisa umsebenzi ongahlangabezaniyo nenqobo yobulunga emiselwe kwizikhokelo zenkqubo.
Inkqubo yokukhetha nokuvavanya okungqongqo iza kusetyenziswa ukumisa ukuba ngabaphi abantu abasebenza ixesha elingaphelelanga abanikele ngenkonzo ebonakalayo kwaye enesiqinisekiso sokugqwesa kwaye esiya kukhutshwelwa impumelelo yabo.
Abalawuli be-NLS/LU kufuneka baqinisekise ukuba bonke abantu abasebenza ixesha elingaphelelanga abaguqulayo bavumelana neemfuno zikaNondyebo weSizwe malunga nokuphathwa kwamaxwebhu aseburhulumenteni nokuba xa bebonke kufuneka babenokufunyanwa bemsulwa ngokwezokhuseleko olufunekakileyo.
Umsebenzi uya kukwabelwa abaguquli abasebenza ixesha elingaphelelanga ngokusekelwe kutshintshiswano kwaye ishedyuli yokutshintshisana iya kugcinwa ngotshintsho phakathi kwabantu abasebenza ixesha elingaphelelanga, kuthathelwa ingqalelo ubukho babo nobungcaphephe nobuncutshe kuguqulo. Bonke abantu abasebenza ixesha elingaphelelanga baya kunika ixabiso kumsebenzi ofuna ukwenziwa, kwaye abo babhalisiweyo kufuneka banikwe ithuba ngokulandelelanayo, kwaye naluphi na unxaxho oluvela kulandelelwano lwabantu abasebenza ixesha elingaphelelanga kufuneka luphenjelelwe kwaye luvunywe kwangaphambili.
Akukho sithembiso somsebenzi sinokunikwa umntu osebenza ixesha elingaphelelanga/ ishishini lomenzeli lilo naliphi igosa le-NLS/LU sokuba liya kuthumelela umntu othile osebenza ixesha elingaphelelanga/ ishishini lomenzeli umsebenzi. Nasiphi na isiqinisekiso esinjalo siza kwenza ukungaziphathi kakuhle kwigosa elichaphazelekayo kwaye kuza kuhanjiswana nayo ngokweenkqubo zokuqeqesha zikarhulumente.
Umsebenzi uza kukhutshelwa kuphela kubantu abasebenza ixesha elingaphelelanga abebevunywe ngokusesikweni. Xa kungekho nawuphi na umntu osebenza ixesha elingaphelelanga uvunyiweyo onako okanye okhoyo ukuba enze umsebenzi othile, imvume ebhaliweyo kufuneka ifumaneke kuMphathi wecandelo yokukhupha umsebenzi kumntu oguqulayo osebenza ixesha elingaphelelanga okanye uye kwishishini elinomenzeli, ngokuphathelelene nenkqubo eqhelekileyo yokufumana.
Abantu abasebenzangomsebenzi wabo baza kuhlawulwa ngolu hlobo lulandelayo:
Malunga nokuguqula: inani lamagama esiqendwana sesiNgesi, akukhathaliseki nokuba ngamazwi ekuguqulwa kususwa kulo okanye ekujoliswe kuwo, kuluhlu lwamaxabiso okuguqula anikiweyo (R/100 lamagama), kodwa ngokukhethekayo hayi ngaphantsi kweR40/100 lamagama;
Malunga nokuhlela: inani lamagama esiqendwana semvelaphi kuluhlu lwamaxabiso okuhlela anikiweyo, kodwa ngokukhethekayo hayi ngaphantsi kweR20, 00/100 lamagama;
Ukukhangela: inani lamagama azo zombini iziqendwana kuluhlu lwamaxabiso olunikiweyo okukhangela, kodwa ngokukhethekayo hayi ngaphantsi kweR30,00/100 lamagama.
Umhlathi 17.1 we-ST36 umisa ukuba amaxabiso azinzisiweyo nangazinziswanga anokunikezelwa, xeshikweni umhlathi 17.2 usenza amalungiselelo okunyenyisa amaxabiso ngokusebenzisa ifomula. Kukhetheke ukuba uluhlu lwamaxabiso oluzinzisiweyo lunikezelwe.
Xa ithe imvume yafumaneka kuMphathi weCandelo, ifom eyi-Log 1 etyikityiweyo (khangela kumhlathi 12.1.16 malunga nolwazi ekufuneka lunikiwe) kufuneka kuthunyelwe kuLudwe lokuBonelela (Supply Chain) noLawulo lwezinto umntu anazo ezinokuthengiselwa ukuhlawulwa kwamatyala akhe (SCAM), neyakuthi idale kwaye ithumele umyalelo wasebuRhulumenteni kumntu osebenza ixesha elingaphelelanga.
Intloko yabancedisi (H/AUX) okanye intloko yeeyunithi zolwimi (H/LU) iza kuthumela amaxwebhu kunye nencwadi yomyalelo kumntu owenza umsebenzi ixesha elingaphelelanga.
Incwadi yomyalelo nesicelo yokugunyazisa kufuneka iqulathe oku kulandelayo:
igama nedilesi yomntu osebenza ixesha elingaphelelanga;
umhla;
ulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo kunye nekujoliswe kulo loxwebhu;
uhlobo lomsebenzi ofuna ukwenziwa, okt. Ukuguqula, ukuhlela no/okanye ukukhangela;
inani lamagama ukuba akukho kubalwa kwamagama okunikeziweyo ngumxhasi, uxwebhu kufuneka lusingasingiswe ukumisa ubalo-gama;
uluhlu lwamaxabiso olusetyenziswayo; kunye nomhla wokubuyiswa.
IIMFUNEKO KUBANTU ABASEBENZA IXESHA ELINGAPHELELANGA
Amashishini abenzeli namaqumrhu asondeleleneyo kufuneka axele iinkcukacha zabaguquli bawo angenise inkcazo ngobom bomntu ngamnye owenze isigqibo nabo.
I-NLS/LU ayithembisi ukusebenzisana ngqo nabaguquli ekubhekiselelwe kubo kumhlathi 13.2, kodwa ukusebenzisana kuphela neshishini lomenzeli okanye iqumrhu elisondeleyo elibaqeshayo.
Umsebenzi obuyiswe emva kosuku lokungeniswa kwawo uya kuxhomekeka kwisohlwayo seepesenti ezilishumi elinesine sexabiso xa lilonke lomsebenzi ongenisiweyo, eza kubalwa ngosuku ngalunye mihla le emva kosuku lokungenisa ngaphandle kokuba usuku lokungenisa belihanjiselwe ngaphambili ngesivumelwano esifanayo ekuqaleni phakathi kweNtloko yeeNkonzo zabaNcedisi okanye neNtloko yeYunithi zeeLwimi, umxhasi nomguquli abachaphazelekayo. Ukanti ukuba ngaba usuku lokungenisa luza kudluliswa ngaphezulu kweeyure ezingama-24, uyilo lwesivumelwano esicela imvumelwano yokuhanjiselwa ngaphambili kosuku lokungenisa kufuneka ingeniswe kwi-SCAM.
Abantu abasebenza ixesha elingaphelelanga kufuneka bangenise iziqinisekiso zokufunyanwa umsulwa kwirhafu kwiNkonzo yeNgeniso eMzantsi Afrika (SARS) kwaye banikezele ngeenombolo zokubhalisela irhafu zabo kwifom yesicelo sokunika ixabiso lomsebenzi ofuna ukwenziwa.
Njengemanyathelo achasene nokulahleka komsebenzi okunokwenzeka, abantu abasebenza ixesha eligaphelelanga kufuneka bagcine iikopi zawo nawuphi na umsebenzi abawubuyisele kwi-NLS/LU kangangonyaka ukususela ekugqityweni kwawo umsebenzi.
ULAWULO LOBULUNGA
Malunga neenjongo zobulunga, abaguquli bangaphakathi kufuneka njalo baqinisekise umsebenzi ukulungiselela ubulunga ngokwale nqobo ilandelayo:
ukufezeka;
ukusetyenziswa kwesigama esilungileyo, esibekwe emgangathweni;
ukusetyenziswa kwesigama ngokungaguquguqukiyo;
ukuvumelana nobhalo-magama olusebuRhulumenteni: kunye iingcinga zokwenene zentsingiselo zesicatshulwa semveli.
Ukukhangelwa kwesampuli, okt. Ukukhangelwa kwamaphepha nakanjanina amaxwebhu, kunokwenziwa ukuqinisekisa ubulunga. Ukuba ubulunga abufiki kumgangatho ofunekayo, umguquli wangaphakathi okanye umntu ofanelekileyo olungileyo okwenziwe naye isigqibo saloo njongo yi-NLS/LU uya kuhlela uguqulo ngokupheleleyo kwaye i-NLS/LU ingathabatha amanyathelo ngokungqinelana nomhlathi 12.1.11.
Ukuba ngaba ulwimi alulungiselelwanga ngaphakathi, ii-NLS/LUs ziza kulukhuphela ngaphandle ulawulo lobulunga loxwebhu olukufunekakileyo, ngokwenkqubo esesikweni yokufumana, kumguquli ofanelekileyo olungileyo nonamava oyakuqinisekisa ubulunga ngohlobo lokukhangela isampuli. Ukulungiselela lenjongo, amaphepha aya kuthathwa kuxwebhu nokuba kukanjanina. Inani lamaphepha aphononongiweyo kufuneka enze ubuncinane i-10 leepesenti lamaphepha xa ewonke oxwebhu, umz. amaphepha ali-10 amaphepha oxwebhu ali-100 kufuneka ahlolwe.
Phambi kokuba kwenziwe intlawulo, umguquli wangaphakathi othembekileyo kufuneka aqinisekise ubulunga bomsebenzi ofunyenweyo ovela kumntu osebenza ixesha elingaphelelanga ngokusayina isiqinisekiso sefomu yentlawulo.
Ifomu yempendulo iza kubandakanywa kuguqulo ngalunye, nokuba iguqulwe ngaphakathi okanye ngumntu osebenza ixesha elingaphelelanga, xa ibuyiselwa kumxhasi. Umxhasi uza kugcwalisa le fomu ayibuyisele kwiNtloko yeeNkonzo eziNcedisayo okanye yeYunithi zeLwimi abaya kuthi banike ingxelo kuMphathi weCandelo kanye kwinyanga ezintathu.
UKULUNGISWA KWEENTLAWULO
Inkqubo yokulungisa iintlawulo kubantu abasebenza ixesha elingaphelelanga iza kuba njengoku kulandelayo:
Yimfanelo yeentloko zoguqulo ukunqanda indleko engenangeniso, enenkcitho, engagunyaziswanga nenxamnye nomthetho.
Akukho ntlawulo eyakwenziwa ngaphandle kwentsayino yeNtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye iNtloko yeYunithi yoLwimi naleyo yoMphathi weCandelo.
Ukuba kukho naziphi na izikhalazo ezivela kubantu abasebenza ixesha elingaphelelanga ngokuphathelelene nentlawulo yomsebenzi owenziweyo kufuneka zijoliswe kwiNtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye iNtloko yeYunithi yoLwimi.
ISILUNGISO
INkqubo iza kulungiswa yi-NLS njengoko ifuna okanye xa ifuna, kwaye bonke abachaphazelekayo baya kuxelelwa ngezilungiso ezinjalo.
ULUHLU LWENKCAZELO
Malunga neenjongo zolu xwebhu -
ukukhangela" kuthetha ukuthelekisa isicatshulwa kulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo noguqulelo lwalo ukuya kulwimi ekuguqulwa kujoliswe kulo, kwaye nokulungiswa kwesicatshulwa ekujolise kuso;
UmGaqo-siseko" uthetha umGaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996 (uMthetho nombolo 108 ka-1996);
iqela lomgaqo-siseko" lithetha iziko elizinzisiweyo ngokomGaqo-siseko;
ukuhlela" kuthetha ukuhlela iziqulatho, isimbo sokubhala nemigaqo-ntetho yesicatshulwa;
umntu osebenza ixesha elingaphelelanga" ithetha umntu oyedwa okanye ishishini lomenzeli owenze isigqibo ne-NLS/LUs ukuba aguqule, ahlele aphonononge amaxwebhu asebuRhulumnteni;
iNLS" ithetha iNkonzo yeeLwimi yeSizwe;
amaxwebhu asebuRhulumenteni" athetha amaxwebhu aza kusetyenziselwa iinjongo zasebuRhulumenteni njengoko zichasana neenjongo ezizezakho; "inkqubo" ithetha iNkqubo yesiKhokelo soGuqulo nokuHlela;
UMphathi weCandelo" uthetha igosa likarhulumente elingekho ngaphantsi kwesikhundal sokuba nguMlawuli onemfanelo kwiCandelo elithile, umz. icandelwana.
nawaphina amaziko" athetha ishishini lorhwebo likarhulumente kazwelonke okanye ibhodi, ikomishini, inkampani, iqumrhu, ingxowa-mali okanye iziko (ngaphandle kweshishini lorhwebo lukazwelonke) oluzinzisiweyo ngokowiso-mthetho lukazwelonke ngokugcweleyo okanye inxowa-mali egciniweyo ngurhulumente nemelwe ePalamente;
ulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo" luthetha ulwimi apho uxwebhu lubhalwe ngalo kwakwintsusa;
ulwimi ekuguqulwa kujoliswe kulo" luthetha ulwimi apho uxwebhu luguqulelwe kulo;
uguqulo" luthetha uguqulo lwesicatshulwa kulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo ukusa kwisicatshulwa kulwimi ekuguqulwa kujoliswe kulo;
umguquli" uthetha umntu oguqula amaxwebhu ukusuka kulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo ukusa kulwimi ekuguqulwa kujoliswe kulo, kwaye kubandakanyeka umhleli okanye umkhangeli, ngaphandleni kokuba indawo eyandulelayo nelandelayo encwadini ibonisa enye into.
